سیدمحمد خاتمی: دنبال تخیلاتی رفتیم که نه به آن‌ها رسیدیم، نه به توسعه / از کشور‌های دیگر منطقه عقب افتاده‌ایم / درآمد ترکیه از توریسم، از کل درآمد نفتی ما بیشتر است، در حالیکه ما بهترین پتانسیل برای توریسم را داریم

خاتمی با اشاره به سابقه دین زرتشتی در ایران و مهاجرت بخشی از آنان به هند، یادآور شد: باقی مانده پیروان این دین نیز در یزد و کرمان زندگی می کنند. یعنی در یزد که به آن «دارالعباده» گفته می شود، ما با زرتشتیان علی رغم برخی محدودیت ها، همزیستی مسالمت آمیز برابر داشته ایم. همچنین اگر ما از تلاش برای تحمیل اشرافیت به ایران توسط اعراب صدر اسلام سخن می گوییم، این مناطقی مرکزی چون یزد و کرمان بودند که جلوی این تحمیل را گرفتند و اصالت ایرانی را حفظ کردند.

وی به جنگ اخیر اشاره کرد و یادآور شد: شما در جنگ ۱۲ روزه دیدید تمام اختلافات کنار رفت و کسانی که حتی به دولت اعتراض داشتند همه کنار همدیگر مقابل تجاوز ایستادند و همه از ایران سخن گفتند و نظام جمهوری اسلامی همه‌ی گفت «ای ایران» را بگویید. البته ای ایران گفتن کافی نیست، بلکه باید نسبت به ایران اهتمام عملی داشت. من از اسلامی سخن می گویم که به ایران احترام قائل است و در ایرانی استعداد بزرگی را کشف کرد؛ و نیز از ایرانی سخن می گویم که از این گشایش اسلام بهره برداری کرد.

رئیس دولت اصلاحات در ادامه سخنان خود گفت: ما اگر به یزد توجه می کنیم به خاطر تعصب منطقه‌ای نیست، بلکه به خاطر کانون ایجاد شگفت انگیز زندگی و شکوفایی در یک منطقه کویری است. مردم یزد همواره به مناطق مختلف ایران مهاجرت کرده اند و با حفظ هویت خود در آنجا نیز ایجاد زندگی کرده اند؛ اما اینکه دلیل این مهاجرت غیرقابل سکونت شدن یزد باشد، باعث می شود اصل زندگی که در قرون و اعصار متمادی شکل گرفته، از بین برود. امروز نه تنها نیروهای تحصیلکرده یزد در حال مهاجرت هستند، بلکه حتی در کارهای ساده نیز نیازمند نیروی کار غیر یزدی هستیم.

وی ادامه داد: قرن ها تلاش برای ایجاد زندگی در یک منطقه لم‌یزرع، با این مهاجرت ها دچار آسیب می شود و مهم تر از آن، تهدید هویت ایرانی ای را در پی خواهد داشت که در این منطقه‌ شکل گرفته است که باید فکری به حال آن شود.

خاتمی در ادامه سخنان خود، به مقایسه توسعه ایران با ترکیه پرداخت و گفت: زمانی گفتم که ما نمی دانیم نفت نقمت است یا نعمت؟! نمی خواهم بگویم ترکیه برای ما الگوست؛ اما ترکیه یک قطره نفت ندارد، ولی امروز با گردشگری و صنعت توانسته است از ما بسیار جلوتر برود. ما نفت داشتیم و او نداشت، اما درآمد او از توریسم از کل درآمد نفتی ما بیشتر است. در حالیکه ما قدمت تاریخی بیشتری داریم و بهترین پتانسیل برای تقویت توریسم را داریم. زمینه و سرمایه میراث فرهنگی ما می تواند ما را از درآمد نفت بی نیاز کند تا نفت را تبدیل به ارزش افزوده کنیم و برای نسل های بعدی هم حفظ کنیم.

وی ادامه‌داد: فارغ از سرمایه گذاری کشورهای حاشیه خلیج فارس در زمینه علم و تکنولوژی، رقم درآمد ما از توریسم را با آنها مقایسه کنید. اما ما دنبال تخیلات دیگری رفتیم که نه به آنها رسیدیم و نه توسعه. ما هم از تمام اهداف سند چشم انداز بیست ساله عقب ماندیم و از کشورهای دیگر منطقه عقب افتاده ایم. توسعه ما فقط در بخش نظامی و آن هم به برکت موشک هایمان بوده که در نتیجه در بخش نظامی دارای رتبه سوم در منطقه هستیم، اما در سایر شاخص ها رتبه پایین داریم. 

رئیس دولت اصلاحات یادآور شد: در پایان دولت اصلاحات در جلسه کارگزاران نظام با رهبری گفتم که ما با توجه به تمام شاخص های اقتصادی، در مرحله «تیک‌آف» هستیم تا به تمام اهداف چشم انداز بیست ساله برسیم. تمام اعداد و ارقام مربوط به آن دوره وجود دارد. در پایان آن دولت را با رشد اقتصادی ۱۲ درصد و ارز تک نرخی تحویل دادم، اما پرسش اینجاست که چرا با وجود آن زمینه ی موجود، به اهدافمان نرسیدیم و عقب گرد کردیم؟!

وی گفت: در کنار مشکل آب و رشد نامتناسب صنعت، باید به توریسم و میراث‌فرهنگی اهتمام داشت. در آن صورت می‌توان ظرف چند سال با حمایت و سرمایه گذاری خوب، آن را به عنوان نمونه‌ای از امکان توسعه‌ی متکی به توریسم به کل کشور معرفی کرد. 

خاتمی در پایان، با تجلیل از شخصیت آیت الله معزالدینی از علمای یزد، ایشان را از نظر خانواده، علم، تقوا، اخلاق و فقاهت، از سرمایه های یزد دانست که وجود او نعمت بزرگی برای این استان است. وی، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد صدوقی را نیز بقیه السلف خاندان بزرگ صدوقی دانست.